Berberine: het krachtige plantenextract dat je stofwisseling ondersteunt

Berberine wint snel aan populariteit in de wereld van natuurlijke supplementen en dat is niet zonder reden. Dit plantaardige alkaloïde, gewonnen uit onder andere de Indische berberis (Berberis aristata), wordt al eeuwenlang gebruikt in de traditionele Chinese en Ayurvedische geneeskunde. Tegenwoordig erkent ook de moderne wetenschap steeds vaker de diverse gezondheidsmogelijkheden van berberine. Maar waar is berberine precies goed voor, en hoe werkt het in je lichaam?

Wat is berberine?

Berberine is een felgele, bitter smakende stof die van nature voorkomt in de wortels, schors en stengels van verschillende planten, waaronder de zuurbes (Berberis vulgaris), Canadese geelwortel en de Indische berberis. Het behoort tot de groep van alkaloïden: bioactieve plantenstoffen met een brede werking in het lichaam.

Een van de meest opvallende mechanismen achter berberine is de activatie van het AMPK-enzym, ook wel het "energy master enzyme" genoemd. Dit enzym helpt je lichaam efficiënter met energie om te gaan en speelt een centrale rol bij de regulatie van de bloedsuikerspiegel, vetstofwisseling en verschillende andere metabole processen.

Wat zegt de wetenschap?

Overzichtsstudies en meta-analyses zijn een betrouwbare manier om de stand van zaken rond berberine in kaart te brengen. Onderzoekers combineren hierbij de resultaten van meerdere afzonderlijke studies voor een breder en steviger onderbouwd beeld.

Vrij recent zijn er twee belangrijke overzichtsstudies verschenen:

• In de eerste overzichtsstudie analyseerden onderzoekers 16 klinische interventiestudies bij 2.147 deelnemers, gericht op het effect van berberine op bloedvetten. De conclusie was dat berberine zorgt voor een bescheiden maar significante daling van totale cholesterol, LDL en triglyceriden. De effecten op HDL waren minder duidelijk; er leek een lichte stijging te zijn, maar die was niet significant (1).
• In de tweede overzichtsstudie namen onderzoekers 18 klinische interventiestudies op die het effect van berberine op vetten én de suikerhuishouding onderzochten. Ook deze wetenschappers concludeerden dat berberine het bloedvettengehalte verbetert: zowel totale cholesterol, LDL als triglyceriden daalden, en HDL steeg. Daarnaast bleek ook de insulineresistentie en de nuchtere bloedsuikerspiegel te verbeteren (2).

Waar is berberine goed voor?

Berberine is een veelzijdig supplement met een breed scala aan ondersteunende eigenschappen. Hieronder lees je per toepassingsgebied waar berberine goed voor is.

Goed voor het hart *

Berberine staat bekend om zijn gunstige effecten op cholesterolniveaus: het verlaagt de totale cholesterol en het LDL-cholesterol ("slechte" cholesterol), terwijl het het HDL-cholesterol ("goede" cholesterol) verhoogt. Dit draagt bij aan de algehele hartgezondheid en kan op lange termijn helpen het risico op hart- en vaatziekten te verminderen.

Gunstige invloed op bloedvaten *

Berberine heeft een atheroscleroseremmende werking, wat betekent dat het de ophoping van plaque in de bloedvaten kan tegengaan. Gecombineerd met zijn bloeddrukverlagende eigenschappen biedt berberine daarmee brede ondersteuning voor een gezond vaatstelsel.

Goed voor de nierfunctie en urinewegen *

Berberine ondersteunt de urinewegen en draagt bij aan een gezonde nierfunctie. Dankzij zijn ontstekingsremmende en antimicrobiële eigenschappen biedt berberine een natuurlijke bescherming voor deze organen.

Goed voor de lever *

De lever speelt een sleutelrol bij de bloedsuikerregulatie, en berberine ondersteunt juist dit orgaan op meerdere manieren. Onderzoek wijst uit dat berberine positieve effecten heeft bij niet-alcoholische leververvetting (NAFLD) en de reinigingsfunctie van de lever ondersteunt. Daarmee draagt het indirect ook bij aan een betere stofwisseling en energiebalans in het lichaam.

Voor het behoud van een gezonde huid *

Berberine heeft sterke antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen die ook de huid ten goede komen. Het ondersteunt het herstellend vermogen van de huid en draagt bij aan het behoud van een gezonde huidconditie.

Draagt bij aan het behoud van een gezonde bloedsuikerspiegel *

Dit is misschien wel het meest onderzochte voordeel van berberine. Uit meerdere studies blijkt dat berberine de insulinegevoeligheid kan verhogen en de glycemie (bloedsuikerspiegel) kan verlagen. De stof doet dit onder meer door invloed uit te oefenen op het hormoon GLP-1: hetzelfde hormoon dat centraal staat in de werking van het populaire diabetesmedicijn Ozempic.

Berberine en gewichtsbeheer

Berberine wekt ook toenemende interesse als ondersteuning bij gewichtsbeheersing. Studies laten zien dat berberine kan bijdragen aan gewichtsverlies door de stofwisseling te reguleren en de eetlust te verminderen; gemiddeld resulteerden studies in een gewichtsverlies van 1 tot 3 kilo. Berberine beïnvloedt bepaalde hormonen in het lichaam die betrokken zijn bij eetlustregulatie, wat het een waardevolle aanvulling maakt voor mensen die hun gewicht willen beheren. Het is echter geen wondermiddel: gezond eten en voldoende beweging blijven de basis.

Biobeschikbaarheid: hoe goed neemt je lichaam berberine op?

Een belangrijk aandachtspunt bij berberine is de biobeschikbaarheid. In de natuurlijke vorm absorbeert het lichaam minder dan 5% van de ingenomen hoeveelheid. Innovatieve technieken zoals de Phytosome®-technologie, waarbij berberine wordt gebonden aan fosfolipiden, zorgen ervoor dat berberine aanzienlijk beter door het lichaam wordt opgenomen. Let bij de aankoop van een berberinesupplement dus op de gebruikte vorm en technologie.

Dosering en veiligheid

De meest gebruikte dosering is 500 mg, één tot drie keer per dag, bij voorkeur bij de maaltijd, voor een totale dagdosering van 500 tot 1.500 mg. Berberine heeft een lage toxiciteit en mag langdurig worden gebruikt, al kunnen bij hogere doseringen milde maagdarmklachten optreden zoals een opgeblazen gevoel of diarree. Deze klachten verdwijnen doorgaans binnen enkele weken of nemen af wanneer de dosering wordt verlaagd.

Belangrijke aandachtspunten:

• Zwangerschap en borstvoeding: gebruik wordt afgeraden vanwege onvoldoende veiligheidsdata.
• Medicijngebruik: berberine kan interacties hebben met diabetesmedicatie en andere geneesmiddelen; overleg altijd met je arts.
• Spreiding over de dag: vanwege de korte halfwaardetijd werkt berberine het best wanneer je de doses verspreid over de dag inneemt.

Berberine is een veelzijdig, plantaardig supplement met een indrukwekkend profiel aan ondersteunende eigenschappen: van hart en bloedvaten tot lever, huid en bloedsuikerspiegel. Hoewel de evaluatie van een aantal gezondheidsclaims nog lopende is, bevestigt steeds meer wetenschappelijk onderzoek de waarde van berberine als aanvulling op een gezonde leefstijl.

* Evaluatie gezondheidsclaim is lopende.

Bronnen:

1. Ju, J., Li, J., Lin, Q., & Xu, H. (2018). Efficacy and safety of berberine for dyslipidaemias: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Phytomedicine, 50, 25-34.
2. Ye, Y., Liu, X., Wu, N., Han, Y., Wang, J., Yu, Y., & Chen, Q. (2021). Efficacy and safety of Berberine alone for several metabolic disorders: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Frontiers in Pharmacology, 12.
3. Mach, F., et al. (2019). 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. Atherosclerosis, 290, 140-205.